Zapytanie nr 737 posła Krzysztofa Sitarskiego do ministra energii w sprawie stabilności funkcjonowania polskiego systemu elektroenergetycznego, ochrony krajowych sieci przed przeciążeniami i destabilizacją i odpowiedź na nie ministra energii Krzysztofa Tchorzewskiego.
Zgłaszający: Krzysztof Sitarski
Data wpływu: 05-07-2016
Moje zapytanie poselskie dotyczy charakterystycznego etapu funkcjonowania produkcji i dystrybucji energii elektrycznej, tj. niskiej elastyczności systemu energetycznego.
1) Proszę o informację, na jakim etapie zaawansowania w Polsce wdraża się technologie inteligentnych sieci elektroenergetycznych (smart grid) - zgodnie z europejską polityką klimatyczną i energetyczną?
2) Czy Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA (PSE) są przygotowane technicznie na potencjalne przeciążenia systemu przesyłu energii elektrycznej?
Odpowiadający: minister energii Krzysztof Tchórzewski
Warszawa, 02-08-2016
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na zapytanie, uprzejmie informuję co następuje.
1) Proszę o informację, na jakim etapie zaawansowania w Polsce wdraża się technologie inteligentnych sieci elektroenergetycznych (smart grid) - zgodnie z europejską polityką klimatyczną i energetyczną?
Powszechnie inteligentne sieci definiuje się jako sieci elektroenergetyczne, które są w stanie efektywnie integrować zachowanie i działanie wszystkich podłączonych do nich użytkowników – wytwórców, konsumentów i użytkowników będących zarówno wytwórcami, jak i konsumentami – w celu stworzenia oszczędnego pod względem gospodarczym i zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju systemu energetycznego, charakteryzującego się niskim poziomem strat oraz wysoką jakością i bezpieczeństwem dostaw. Tak więc na inteligentną sieć składa się szereg wzajemnie ze sobą skoordynowanych działań, opierających się na systemie przetwarzania i transmisji informacji uwzględniającym odpowiednie standardy, dla którego kluczowe znaczenie mają liczniki zdalnego odczytu (zwane też potocznie licznikami inteligentnymi).
Obecnie w Ministerstwie Energii prowadzone są prace nad projektem ustawy wprowadzającej system inteligentnego opomiarowania w Polsce. Projekt ustawy znajduje się w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UC34 (Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej).
Projekt ustawy przewiduje zainstalowanie do końca 2024 roku liczników zdalnego odczytu u co najmniej 80 % odbiorców końcowych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV . W przypadku odbiorców końcowych przyłączonych do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV proces pełnej wymiany liczników na liczniki zdalnego odczytu mógłby zostać zakończony w 2018 roku, bowiem większość odbiorców w tej grupie posiada już zainstalowane liczniki tego typu.
Ponadto, w projekcie proponuje się:
- powołanie operatora informacji pomiarowych (OIP);
- stworzenie warunków do dokonywania rozliczeń za energię elektryczną lub usługę dystrybucji energii elektrycznej na podstawie danych pomiarowych uzyskanych od OIP;
- zapewnienie standardów bezpieczeństwa dotyczących ochrony danych pomiarowych przed nieuprawnionym dostępem oraz bezpieczeństwa teleinformatycznego;
- możliwość skomunikowania infrastruktury sieci domowej odbiorcy przez OSD na życzenie tego odbiorcy.
Projekt ustawy zagwarantuje rozliczanie za pobraną energię elektryczną wg rzeczywistego zużycia, bieżący dostęp odbiorcy do swoich danych, możliwość dopasowania ofert do potrzeb odbiorcy, eliminację barier dostępu do rynku energii elektrycznej dla poszczególnych podmiotów, możliwość wdrożenia programów zarządzania popytem, zmniejszenie strat w sieci, dostęp odbiorcy do danych o jakości dostarczanej energii elektrycznej oraz o przerwach w dostawie, a także możliwość automatycznego uzyskania przez odbiorcę bonifikat w przypadku niedotrzymania parametrów jakościowych dostarczonej energii elektrycznej.
Na chwilę obecną w Polsce operatorzy systemów dystrybucyjnych zainstalowali ok. 1100 tys. tzw. liczników inteligentnych.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Energii są na ukończeniu prace związane z Planem Rozwoju Elektromobilności w Polsce. W Planie tym przyjmuje się założenie zintegrowania rozwoju sieci inteligentnej z rozwojem rynku pojazdów elektrycznych.
Rozwój transportu zasilanego paliwami alternatywnymi będzie szedł w parze z wprowadzeniem zróżnicowanych cen i stawek opłat w taryfach za energię elektryczną pobieraną w momencie zwiększonego lub zmniejszonego zapotrzebowania na moc z KSE. Jedynie silny bodziec cenowy zagwarantuje upowszechnienie pojazdów elektrycznych bez negatywnego wpływu na sieć elektroenergetyczną oraz pozwoli na uniknięcie kosztów ponoszonych przez wszystkich odbiorców, związanych ze zwiększonymi inwestycjami, które to przy skutecznych sygnałach rynkowych byłyby zminimalizowane.
Ponadto, niezbędna będzie stabilizacja środowiska inwestycyjnego dla operatorów systemów dystrybucyjnych oraz operatora systemu przesyłowego w celu dokonania koniecznych modernizacji i rozbudowy sieci na potrzeby przyłączenia do sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych i funkcjonowania tych punktów.
Stworzenie ram prawnych dla rozwoju niskoemisyjnego transportu da impuls dla działań pozwalających znacznie ograniczyć zanieczyszczenie powietrza spowodowane spalinami samochodowymi.
Zarówno projekt ustawy wdrażający system inteligentnego opomiarowania jak i Plan Rozwoju Elektromobilności w Polsce stanowią wykonanie przepisów UE, a więc wpisują się w unijną politykę klimatyczną i energetyczną.
Projektowane rozwiązania w zakresie wprowadzenia systemu inteligentnego opomiarowania zostały przygotowany w oparciu o:
1. pkt 2 załącznika nr 1 do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE;
2. dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE.
W projekcie ustawy uwzględniono także zalecenia Komisji Europejskiej:
- z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie przygotowań do rozpowszechnienia inteligentnych systemów pomiarowych;
- z dnia 10 października 2014 r. w sprawie szablonu oceny skutków w zakresie ochrony danych na potrzeby inteligentnych sieci i inteligentnych systemów pomiarowych.
Natomiast Plan Rozwoju Elektromobilności w Polsce wdrażający postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z dnia 22 października 2014 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych, ustanawia wymogi dotyczące rozbudowy infrastruktury paliw alternatywnych.
2) Czy Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE) są przygotowane technicznie na potencjalne przeciążenia systemu przesyłu energii elektrycznej?
Biorąc pod uwagę ograniczenia w poborze mocy, które wystąpiły w Polsce w sierpniu 2015 r. oraz możliwość wystąpienia niedoborów nadwyżki mocy dostępnej dla operatora sieci przesyłowej w najbliższych latach, PSE S.A. podjęło następujące działania:
1. Zakupu usługi Rezerwy Interwencyjnej Zimnej (IRZ) na okres 2016 – 2017, z opcją przedłużenia do roku 2019. Sumaryczna moc jednostek wytwórczych zakontraktowanych w ramach powyższej usługi to 830 MW;
2. Połączenie LitPol - w grudniu 2015 r. uruchomiono nowe połączenie elektroenergetyczne pomiędzy Polską a Litwą. Maksymalne możliwości przesyłowe tego połączenia wynoszą 500 MW;
3. Działania na polsko-niemieckim przekroju synchronicznym – w czerwcu br. rozpoczęto eksploatację przesuwników fazowych na południowym połączeniu pomiędzy stacjami Mikułowa (Polska) i Hagenwerder (Niemcy). Dodatkowo operatorzy systemów przesyłowych PSE S.A. i 50Hertz uzgodnili tymczasowe wyłączenie linii transgranicznej na północnym połączeniu pomiędzy stacjami Vierraden (Niemcy) i Krajnik (Polska). Działania te pomogą w utrzymaniu bezpiecznej pracy obu sieci przesyłowych, nawet w przypadku dużego obciążenia połączenia polsko-niemieckiego przez przepływy niegrafikowe (tzw. przepływy kołowe);
4. Uruchomienie rezerw mocy w jednostkach wytwórczych niebędących Jednostkami Wytwórczymi Centralnie Sterowanymi (JWCD)- usługa ta służy do zapewnienia minimalnych, niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy KSE, wielkości generacji mocy czynnej oraz mocy biernej w poszczególnych obszarach sieci.OSP dysponuje możliwością wykorzystania usługi rezerwy mocy w jednostkach nJWCD o sumarycznej wartości 300 MW;
5. DSR (ang. Demand Side Response) – jest to redukcja zapotrzebowania świadczona przez odbiorców energii. Łączny wolumen mocy pozyskany w ramach zawartych już umów to blisko 200 MW;
6. Operatorski import energii - OSP zawarł z zagranicznymi operatorami systemów elektroenergetycznych umowy, które pozwalają w szczególnych przypadkach, po wykorzystaniu wszystkich środków dostępnych w kraju, na operatorski import energii. Wielkość takiego importu jest jednak ograniczonaoraz obarczona dużym ryzykiem braku dostępności niezbędnej mocy w systemach sąsiednich.
Dodatkowo poza wyżej wymienionymi działaniami funkcjonują regulacyjne usługi systemowa jak np. operacyjna rezerwa mocy, czy praca z przeciążeniem, które pomagają OSP bilansować zapotrzebowanie na energię z jej produkcją, przy zachowaniu odpowiedniej nadwyżki mocy w systemie elektroenergetycznym.
Biorąc pod uwagę prognozy zapotrzebowania na moc szczytową oraz wyżej wymienione podjęte działania przez operatora systemu przesyłowego, istnieje małe prawdopodobieństwo, że w najbliższych latach wystąpią na terenie kraju ograniczenia w poborze mocy, związane z przeciążeniami sieci lub brakiem odpowiedniego wolumenu mocy w systemie. Niemniej jednak w dłuższej perspektywie czasowej należy w Polsce wprowadzić stosowny mechanizm, który będzie stanowił dla sektora wytwórczego efekt zachęty do utrzymywania odpowiedniego wolumenu mocy sterowalnej w systemie, ponieważ obecne ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym nie stanowią sygnałów do podejmowania decyzji inwestycyjnych i modernizacyjnych. Dlatego w kierowanym przeze mnie resorcie trwają prace nad rynkiem mocy jako rozwiązaniem uzupełniającym rynek energii elektrycznej.
Z poważaniem,
Krzysztof Tchórzewski
Źródło: http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/interpelacja.xsp?typ=ZAP&nr=737&view=null
2591 
