Rozwój inteligentnych sieci energetycznych coraz częściej kojarzony jest z magazynami energii, usługami elastyczności czy dynamicznymi taryfami. Tymczasem fundamentem wszystkich tych rozwiązań pozostaje inteligentne opomiarowanie. Najnowszy raport "European retail markets for electricity and gas 2026 Monitoring Report" przygotowany przez ACER i CEER pokazuje, że Europa jest już bardzo blisko osiągnięcia masowego poziomu wdrożenia smart meteringu. Jednocześnie autorzy raportu podkreślają, że sama instalacja liczników nie wystarczy, aby odbiorcy aktywnie uczestniczyli w rynku energii.

Według danych z 2025 r. w 16 z 25 analizowanych krajów poziom wdrożenia inteligentnych liczników przekroczył już 75% punktów poboru energii. W kilku państwach, m.in. we Włoszech, Danii, Szwecji, Hiszpanii, Portugalii czy Luksemburgu, wdrożenie jest praktycznie pełne. To ważny sygnał dla operatorów systemów dystrybucyjnych, dostawców technologii smart grid, agregatorów oraz firm rozwijających usługi zarządzania energią. Europa stopniowo przechodzi z etapu budowy infrastruktury pomiarowej do etapu wykorzystania danych generowanych przez tę infrastrukturę.

Smart meter to dopiero początek

Autorzy raportu zwracają uwagę, że wysoki poziom instalacji liczników nie oznacza automatycznie aktywnego udziału odbiorców w rynku energii. Inteligentny licznik zapewnia gotowość techniczną, ale nie gwarantuje, że odbiorca otrzyma odpowiednie produkty taryfowe, dostęp do danych czy narzędzia umożliwiające reakcję na sygnały cenowe. Zdaniem ACER i CEER prawdziwa wartość smart meteringu pojawia się dopiero wtedy, gdy zostanie połączony z:

• taryfami dynamicznymi,
• taryfami czasowymi (Time of Use),
• automatyką budynkową,
• inteligentnym ładowaniem pojazdów elektrycznych,
• zarządzaniem pracą pomp ciepła,
• usługami agregacji elastyczności.

Z perspektywy sektora smart grid oznacza to przesunięcie środka ciężkości z infrastruktury na usługi wykorzystujące dane pomiarowe.

Elektryfikacja zwiększa znaczenie inteligentnego opomiarowania

Raport wskazuje, że rozwój elektromobilności i elektryfikacji ogrzewania radykalnie zmienia profil zużycia energii. Coraz więcej energii będzie konsumowane przez pojazdy elektryczne i pompy ciepła, których pracę można częściowo przesuwać w czasie. W takiej rzeczywistości inteligentny licznik staje się elementem infrastruktury umożliwiającym:

• monitorowanie zużycia niemal w czasie rzeczywistym,
• wdrażanie dynamicznych taryf,
• aktywne zarządzanie popytem,
• rozwój usług DSR,
• integrację odbiorców z rynkami elastyczności.

ACER podkreśla, że wraz ze wzrostem udziału OZE i elektryfikacji transportu oraz ogrzewania będzie rosła wartość elastyczności po stronie odbiorców. To właśnie inteligentne liczniki dostarczają danych niezbędnych do jej uruchomienia.

Unia Europejska podnosi ambitne cele

Raport odwołuje się również do propozycji Komisji Europejskiej, zgodnie z którą do 2030 r. co najmniej 50% odbiorców końcowych powinno być wyposażonych w inteligentne liczniki, a do 2033 r. wskaźnik ten powinien wzrosnąć do minimum 75%. W wielu krajach cele te zostały już osiągnięte z dużą nadwyżką. Jednocześnie publikacja pokazuje znaczące różnice między państwami. Obok liderów znajdują się rynki, na których poziom wdrożenia nadal pozostaje stosunkowo niski. Oznacza to, że rozwój inteligentnych sieci w Europie będzie przebiegał w różnym tempie.

Dane z liczników stają się nowym zasobem systemu elektroenergetycznego

Najciekawszy wniosek z raportu nie dotyczy jednak samej liczby zamontowanych urządzeń. ACER i CEER wskazują, że kolejny etap transformacji powinien koncentrować się na lepszym wykorzystaniu danych oraz monitorowaniu produktów oferowanych odbiorcom. W praktyce oznacza to, że sukces programów smart meteringowych będzie oceniany nie przez liczbę zainstalowanych liczników, ale przez liczbę odbiorców korzystających z elastyczności, dynamicznych taryf, automatycznego sterowania zużyciem energii i nowych usług energetycznych. Dla branży smart grid to wyraźny sygnał, że rynek wchodzi w nową fazę. Infrastruktura pomiarowa staje się standardem, a kluczową kompetencją przyszłości będzie umiejętność przekształcania danych pomiarowych w realne korzyści dla odbiorców i całego systemu elektroenergetycznego.

Źródło: acer.europa.eu