Operator Informacji Pomiarowej (OIP) jest instytucją, która będzie odpowiedzialna za agregowanie i udostępnianie danych zebranych przez inteligentne liczniki (Smart Meters). O tym na jakim etapie jest wdrażanie OIP zapytaliśmy Ministerstwo Gospodarki.

Smart Grids Polska: Na jakim etapie są prace nad OIP i kiedy się rozpoczęły?
Ministerstwo Gospodarki: Projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej został przyjęty w dniu 11 lutego 2015 r. przez Komitet do Spraw Europejskich zaś w dniu 25 lutego 2015 r. przez Komitet Rady Ministrów do Spraw Cyfryzacji z rekomendacją do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów. Obecnie projekt założeń znajduje się na etapie rozpatrywania przez Stały Komitet Rady Ministrów. Biorąc pod uwagę, że projekt dotyczy przepisów technicznych zajdzie konieczność notyfikacji przedmiotowych rozwiązań Komisji Europejskiej.

SGP: Czy ustawa narzuca OIP sposób zbierania, gromadzenia, ochrony i udostępniania zebranych danych pomiarowych?
MG: Tak, o tym właśnie jest cała ustawa. Uzupełniona będzie aktami wykonawczymi w zakresie szczegółów technicznych.

SGP: Kiedy planowane jest utworzenie OIP?
MG: Projekt założeń przewiduje rozwiązania prawne w zakresie systemu inteligentnego opomiarowania obejmujące m.in. kwestię obowiązku instalacji liczników zdalnego odczytu oraz utworzenia centralnego zbioru danych pomiarowych, ich ochrony i udostępniania oraz utworzenie Operatora Informacji Pomiarowych jako podmiotu odpowiedzialnego za zarządzanie danymi pomiarowymi, ich udostępnianiem i ochroną. W myśl projektu, tworzenie OIP miałoby nastąpić równolegle z fazą instalowania pierwszej serii liczników, tak aby dane z tych liczników mogły trafiać do OIP.

SGP: Informują Państwo, że "tworzenie OIP miałoby nastąpić równolegle z fazą instalowania pierwszej serii liczników, tak aby dane z tych liczników mogły trafiać do OIP". Proces implementacji inteligentnych liczników odbywa się w naszym kraju już od kliku lat, a OIP jak do tej pory nie ma. Jak w takim razie OSD gromadzą zebrane dane? Dodatkowo, na bazie tego co napisali Państwo w odpowiedzi, powtórzę swoje pytanie podstawowe w trochę innej firmie, a mianowicie: jaka jest najbardziej optymistyczna data utworzenia instytucji OIP?
MG: Obecnie dane pomiarowe "należą" do właściciela licznika czyli OSD i nie ma on obowiązku nikomu ich udostępniać. To poważny problem z punktu widzenia rozwoju rynku energii elektrycznej. Jest to bowiem klasyczny przykład asymetrii informacji na rynku. Uniemożliwia to wejście na dany rynek sprzedawców alternatywnych z ofertą "szytą na miarę", bo nikt poza dzisiejszymi OSD i spółkami z grupy kapitałowej OSD, nie ma dostępu do nawet zagregowanych danych pomiarowych, profili zużycia itd.
Utworzenie OIP będzie mogło nastąpić dopiero po uchwaleniu ustawy, która stworzy odpowiednią podstawę prawną jego działania, nadzoru nad nim, zasad zbierania, przechowywania, udostępniania informacji pomiarowych itd. Aktualnie prace nad projektem zostały praktycznie zablokowane przez URE i KPRM.
Na marginesie jeszcze wspomnę, że obecnie URE swoimi decyzjami taryfowymi zezwala OSD (!) na wdrażanie platformy wymiany informacji tzw. eBix, która nie do końca jest do pogodzenia z OIP. W naszej ocenie w praktyce całkowicie zablokuje to możliwość wprowadzenia OIP.

SGP: Czy nadal OIP ma być Zarządca Rozliczeń? Dlaczego akurat ta firma?
MG: Projekt przewiduje, że funkcję niezależnego operatora informacji pomiarowej pełniłaby spółka Zarządca Rozliczeń S.A. W pracach nad projektem analizowane były różne warianty rozwiązań organizacyjnych (z jednym OIP, kilkoma OIP, bez OIP, a zadania przypisane byłyby dzisiejszym OSD oraz wersję różnych rozwiązań w zakresie jednego OIP, tj. Zarządca Rozliczeń jako OIP, nowa spółka z grupy kapitałowej PSE S.A. lub inna spółka skarbu państwa, spółka całkowicie prywatna wybrana w przetargu). Z analizami można zapoznać się pod adresem: http://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/239550/katalog/239551#239551.
Z analiz wynikało, że wskazanie Zarządcy Rozliczeń S.A. do wykonywania zadań operatora informacji pomiarowych pozwoli uniknąć ponoszenia kosztów związanych z powołaniem nowego podmiotu, trudności organizacyjnych z tym związanych, a także w największym stopniu zapewni neutralność rynkową rozwiązania i bezpieczeństwa gromadzonych informacji pomiarowych.
Aktualnie, dzięki ustawie o rozwiązaniu KDT spółka ta posiada formę prawną gwarantującą całkowitą niezależność od sektora energetycznego, a w konsekwencji pełną niezależność od uczestników rynku energii. Zagwarantowana jest także transparentność działań tej spółki. Umiejscowienie tego podmiotu w ramach Grupy Kapitałowej Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (podmiotu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo Krajowego Systemu Elektroenergetycznego) gwarantuje odpowiedni poziom kontroli działalności operatora informacji pomiarowych m.in. przez MG, URE, UOKIK. Nie bez znaczenia jest także fakt, że w okresie dotychczasowego funkcjonowania wykazała, że działa z należytą starannością, w sposób profesjonalny i zgodny z prawem.

SGP: Jakie inne spółki były brane pod uwagę jako OIP?
MG: Tak jak wskazaliśmy wcześniej: w pracach nad projektem analizowane były różne warianty rozwiązań organizacyjnych (z jednym OIP, kilkoma OIP, bez OIP, a zadania przypisane byłyby dzisiejszym OSD oraz wersję różnych rozwiązań w zakresie jednego OIP tj. Zarządca Rozliczeń jako OIP, nowa spółka z grupy kapitałowej PSE S.A. lub inna spółka skarbu państwa, spółka całkowicie prywatna wybrana w przetargu).
Nie chodziło przy tym o jakąś konkretną spółkę Skarbu Państwa czy PSE S.A., ale o spółkę, którą SP lub PSE S.A. utworzyłyby specjalnie w tym celu. Proszę pamiętać, że najistotniejszym elementem OIP jest jego neutralność dla innych uczestników rynku.

SGP: Jakie stosunki właścicielskie panują w spółce Zarządca Rozliczeń S.A.?
MG: Zarządca Rozliczeń jest spółką w 100% zależną od PSE S.A., jednak ustawa KDT (rozdział 7 ustawy) istotnie zmodyfikowała zasady funkcjonowania tej spółki względem ogólnych zasad wynikających z KSH. Najistotniejsze decyzje spółki podejmowane są przez Radę Nadzorczą. Kontrola korporacyjna w ramach Rady Nadzorczej przypisana jest MG, URE, UOKIK, MF, MSP, PSE S.A., a nie tylko spółce matce czyli PSE S.A.

SGP: Czym ma zajmować się OIP?
MG: Zadania OIP wynikać będą wyłącznie z ustawy i będzie to gromadzenie, ochrona i udostępnianie danych pomiarowych wykorzystywanych na rynku energii elektrycznej.

SGP: Komu i na jakiej podstawie będą udostępniane zgromadzone przez OIP dane pomiarowe?
MG: OIP będzie udostępniał dane pomiarowe sprzedawcom, odbiorcom, OSD, OSP, i do celów badań statystycznych.

SGP: Jak będzie sprawdzane bezpieczeństwo danych zgromadzonych przez OIP?
MG: W celu zapewnienia ochrony i integralności danych zastosowane zostaną najnowsze rozwiązania informatyczne, analogiczne do tych, które wykorzystywane są w systemach bankowych czy telekomunikacyjnych. W zakresie ochrony prawnej –  dane pomiarowe będą objęte ochroną gwarantującą ich poufność (tajemnica danych pomiarowych) na poziomie analogicznym jak ma to miejsce w przypadku danych telekomunikacyjnych.

SGP: Jakie instytucje będą kontrolować poprawność działań OIP?
MG: MG, URE, UOKIK, MF, MSP, PSE S.A.

SGP: W jaki sposób będzie sprawowana ta kontrola?
MG: W zakresie działalności regulowanej będzie to kontrola URE, a kontrola korporacyjna, jak wskazano wyżej, w ramach Rady Nadzorczej przypisana została MG, URE, UOKIK, MF, MSP, PSE S.A., a nie tylko spółce matce czyli PSE S.A.

Zobacz także: Komentarz redakcji odnośnie materiału o OIP

Zobacz także: Odpowiedź URE na zarzuty MG w kwestii blokowania prac nad OIP