Stowarzyszenie Energii Odnawialnej, jako organizacja reprezentująca interes społeczny stoi na stanowisku, iż w pierwszej kolejności należy pozytywnie ocenić starania Ministerstwa Gospodarki zmierzające do stworzenia nowoczesnych i całościowych ram prawnych dla funkcjonowania krajowego rynku energetycznego. Właściwie przemyślana konstrukcja pakietu ustaw (Prawo energetyczne, Prawo gazowe i Ustawa o OZE) stanowi odpowiednią alternatywę dla nieustannych nowelizacji aktualnie obowiązującego Prawa energetycznego.

Jednak przedłużające się prace nad nowym projektem ustawy powodują daleko idące negatywne konsekwencje dla rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce. Brak rozstrzygnięć w sprawie kształtu regulacji prawnych powoduje wstrzymanie wielu projektów z uwagi na brak możliwości oceny ich efektywności. Dlatego za niezbędne uważamy zakreślenie konkretnego horyzontu czasowego, w którym pakiet energetyczny zostanie uchwalony. Narastająca niepewność skutkuje wstrzymaniem rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce, stanowiąc istotne zagrożenie dla możliwości wypełnienia przez Polskę podpisanych zobowiązań wobec Unii Europejskiej.

Działania legislacyjne w obszarze energii odnawialnej powinny dążyć do realizacji trzech kluczowych założeń. Pierwszym bezwzględnie najważniejszym jest dążenie do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Polski poprzez dywersyfikację źródeł energii, niezbędną w świetle deficytu surowców kopalnych. Kolejnym istotnym aspektem, jest podjęcie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju innowacyjnych, niskoemisyjnych i rozproszonych źródeł wytwarzania energii. Powinny one stymulująco wpłynąć na całą gospodarkę, wymusić modernizację infrastruktury energetycznej oraz ograniczyć zużycie surowców kopalnych. Jako trzeci cel należy wskazać osiągnięcie odpowiednich limitów energii z odnawialnych źródeł w bilansie energetycznym kraju w roku 2020, wynikających z podjętych zobowiązań.

Opublikowane przez Ministerstwo Gospodarki, propozycje zapisów Ustawy o odnawialnych źródłach energii powinniśmy oceniać w świetle przytoczonych priorytetów. Pragniemy podkreślić, że zaproponowaną przez Ministerstwo konstrukcję funkcjonowania rynku energii odnawialnej oceniamy pozytywnie. Nie możemy jednak pominąć faktu, że niektóre spośród proponowanych zapisów stanowią istotne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania całego rynku OZE w Polsce. Poniżej prezentujemy zagadnienia, na które chcielibyśmy zwrócić szczególną uwagę przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki.

1. Waloryzacja opłaty zastępczej

Brak jakiejkolwiek waloryzacji opłaty zastępczej powoduje wzrost ryzyka inwestycyjnego. Należy wziąć pod uwagę nagły wzrost inflacji, powodujący całkowity brak rentowności inwestycji w OZE. Brak waloryzacji powoduje, że realna wartość opłaty zastępczej może radykalnie spaść i wtedy straci ona swój charakter. W związku z powyższym proponujemy wprowadzenie do ustawy zapisu, zgodnie z którym opłata zastępcza podlega corocznej waloryzacji średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem z poprzedniego roku kalendarzowego (stopa inflacji – CPI).

2. Swoboda wyboru odbiorcy

Proponowany w ustawie artykuł 61 wprowadza ograniczenie ceny sprzedaży energii ze źródła odnawialnego bez uwzględnienia żadnych mechanizmów rynkowych, co realnie, w sposób istotny ogranicza konkurencyjność energii ze źródeł odnawialnych. Obecny kształt ust. 2 wspomnianego artykułu, z uwagi na niejasne sformułowanie powoduje istotną wątpliwość interpretacyjną. Wykładnia tego przepisu prowadzić może do wniosku, mówiącego, że prawo do zielonych certyfikatów przysługiwać będzie w przypadku sprzedaży energii po cenie nie wyższej niż 105 % ceny po jakiej sprzedawca zobowiązany ma obowiązek ją nabyć, bez względu na to czy zostanie ona zbyta sprzedawcy zobowiązanemu czy innemu dowolnie wybranemu sprzedawcy. W celu uniknięcia antykonkurencyjnego skutku rynkowego Stowarzyszenie Energii Odnawialnej zwraca uwagę, iż konieczna jest jasna konstrukcja przepisu, pozostawiająca przedsiębiorstwu energetycznemu możliwość swobodnego wyboru nabywcy, w tym prawo do skorzystania z możliwości sprzedania energii innemu podmiotowi niż odbiorca zobowiązany, po cenie wyższej niż 105% ceny określonej w art. 58 wraz z zachowaniem prawa do zielonego certyfikatu.

3. Swoboda wyboru sposobu określania ceny

Proponujemy wprowadzenie systemu dającego przedsiębiorstwom energetycznym prawo wyboru czy chcą otrzymywać cenę regulowaną za produkowaną przez siebie energię elektryczną, czy prowadzić sprzedaż energii elektrycznej na zasadach oraz po cenach rynkowych. Po podjęciu decyzji o wyborze systemu sprzedaży w drodze formalnego zawiadomienia regulatora, decyzja ta byłaby wiążąca przez okres jednego roku. W ciągu roku przedsiębiorstwo energetyczne będzie zawsze otrzymywało cenę regulowaną za sprzedawaną przez siebie energię elektryczną, niezależnie od tego, czy cena rynkowa jest od niej wyższa czy niższa. Z drugiej strony, jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne nie wybierze ceny regulowanej, oraz zdecyduje się na prowadzenie sprzedaży na zasadach rynkowych będzie ponosiło całkowite ryzyko rynkowe (zarówno ryzyko wzrostu, jak i spadku cen energii) oraz nie będzie mogło prowadzić sprzedaży do sprzedawcy zobowiązanego po cenie regulowanej do momentu formalnego wyboru takiej ceny (decyzja wiążąca przez okres jednego roku). W przypadku sprzedaży energii elektrycznej po cenie regulowanej albo po cenie rynkowej, producent energii elektrycznej z odnawialnego źródła zachowuje prawo do otrzymania zielonego certyfikatu za wyprodukowany i sprzedany wolumen energii zgodnie z powyższymi zasadami.

4. Zmiana progów interwencyjnych

Artykuł 77 proponowanej ustawy określa mechanizmy działania w sytuacji powstania nadpodaży zielonych certyfikatów i w związku z tym spadku ich ceny. Uważamy, że proponowane obecnie progi interwencyjne, czyli 75% wartości opłaty zastępczej za zielony certyfikat są zdecydowanie za niskie i stanowią o kolejnym nieakceptowanym wzroście ryzyka dla inwestorów. Biorąc pod uwagę wszystkie inne ograniczenia wpływające na zmniejszenie opłacalności inwestowania w zieloną energię może to spowodować wycofanie się wielu przedsiębiorstw z tego segmentu gospodarki. W związku z tym proponujemy, aby progi "interwencyjne" podnieść do poziomu 90% wartości opłaty zastępczej.

5. Wydłużenie okresu wsparcia

Okres wsparcia zielonymi certyfikatami ograniczony do lat 15, zarówno dla nowych instalacji, jak i dla tych oddanych do użytku przed uchwaleniem nowej ustawy budzi wątpliwości. Z uwagi na fakt, iż projekty inwestycji opracowane zostały dla okresu wsparcia wynoszącego 20 lat, istnieje potrzeba zastosowania rozwiązania kompromisowego. Mogłoby ono wyrażać się w ustaleniu okresu wsparcia wynoszącego więcej niż 15, a mniej niż 20 lat dla inwestycji oddanych do użytku przed wejściem w życie przepisów nowej ustawy.

6. Przepisy przejściowe

Na ocenę efektu przeprowadzonej reformy prawnej wpływają m.in. rozwiązania przyjęte w przepisach przejściowych. Szczególne znaczenie mają one w dziedzinach podlegających ciągłemu, dynamicznemu rozwojowi, do tego rodzaju materii z pewnością możemy zaliczyć sektor odnawialnych źródeł energii. Dlatego pragniemy zwrócić uwagę na potrzebę właściwego uregulowania sytuacji, w jakiej znalazły się rozpoczęte inwestycje. Właściwym rozwiązaniem z punktu widzenia pewności obrotu oraz z uwagi na oczekiwanie nabycia prawa, jest przyjęcie rozwiązania, które pozwoli zastosować przepisy starej ustawy do inwestycji znajdujących się na relatywnie wysokim poziomie zaawansowania. Proponowany zapis artykułu 84 ust. 6 projektu ustawy faworyzuje tylko jedną inwestycję w Polsce. Dlatego Stowarzyszenie Energii Odnawialnej rekomenduje zastosowanie analogicznych rozwiązań dla wszystkich instalacji hydroenergetycznych bez względu na moc zainstalowaną. Proponujemy, aby inwestycje, które rozpoczęły budowę przed wejściem w życie nowej ustawy i zakończą się w okresie 24 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, otrzymywały poziom wsparcia określony w dotychczas obowiązujących rozwiązaniach.

7. Konsultacje z sektorem bankowym

Jako dodatkowy punkt podkreślamy konieczność konsultacji zapisów nowej ustawy z przedstawicielami sektora bankowego zwłaszcza w zakresie opłacalności projektów oraz

możliwości ich finansowania. Wszystkie duże inwestycje wymagają zewnętrznego finansowania. Banki powinny określić, czy proponowane rozwiązania będą wystarczające dla podejmowania decyzji o finansowaniu projektów inwestycyjnych w sektorze odnawialnych źródeł energii. Przykładem kontrowersyjnego zagadnienia jest niejasna na gruncie przepisów aktualnego projektu kwestia gwarantowanej ceny zakupu w kontekście kosztów bilansowania sieci. Jeśli tego rodzaju obciążenie ma zostać w przyszłości nałożone na producentów zielonej energii, to w zestawieniu z opłatą zastępczą na poziomie 75% proponowanej sumy stanowi czynnik drastycznie zwiększający ryzyko inwestycyjne. Z punktu widzenia sektora bankowego nieodwołalność, stabilność, pewność systemu wsparcia oraz minimalizowanie ryzyka stanowią kluczową pozycję dla oszacowania czynnika ryzyka potrzebnego dla oceny projektów OZE.

Osiągnięcie w dalszym horyzoncie czasowym wymienionych na wstępie celów jest niemożliwe bez sprzyjających tym założeniom ram prawnych. Aktualny stan projektu ustawy wymaga odpowiedzialnego podejścia zarówno przedstawicieli środowisk rządowych jak i biznesu. Nadrzędnym założeniem jest wprowadzenie w życie ustawodawstwa, skutecznie stymulującego rozwój OZE w Polsce. Dlatego należy dołożyć wszelkich starań by na końcowym etapie prac nad ustawą zweryfikować założenia ujęte w kontrowersyjnych przepisach oraz nie dopuścić do sytuacji, w której osiągniemy skutek odwrotny od pierwotnie założonego. Stowarzyszenie Energii Odnawialnej, jako organizacja dostrzegająca potrzebę koncyliacyjnego dążenia do wypracowania porozumienia, wyraża gotowość do merytorycznej współpracy z przedstawicielami Ministerstwa Gospodarki jak również do przedstawienia stosownych analiz oraz raportów dotyczących projektów odnawialnych źródeł energii.

Źródło: seo.org.pl