3 lutego 2015 r. przedstawiono oficjalne Stanowisko Zarządu KIGEiT w sprawie Projektu Wzorcowej Specyfikacji Technicznej AMI.

Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji (KIGEiT), jako członek Warsztatów Rynku Energetycznego (WRE), była jednym z inicjatorów i promotorów opracowania Projektu Wzorcowej Specyfikacji Technicznej dla systemów AMI (WST AMI). W mandacie udzielonym zespołowi roboczemu oczekiwaliśmy, że specyfikacja będzie spełniać poniższe założenia bazowe:

1. Projekt będzie zapewniał rozwój sieci Smart Grid (SG) w oparciu o architekturę sieci otwartej, opartej na otwartych standardach oraz zgodnie z dorobkiem standaryzacyjnym UE.

2. Projekt będzie oparty na jasnych i ściśle zdefiniowanych minimalnych wymogach dotyczących interoperacyjności i wymienności elementów i urządzeń.

3. Specyfikacja będzie oparta na otwartym i opisanym modelu biznesowym usług świadczonych w sieciach SG.

4. Projekt zdefiniuje jednoznacznie komunikację z bramą domową użytkownika końcowego, co pozwoli na uruchomienie i rozwój produkcji urządzeń i systemów dla sieci użytkownika końcowego.

5. Projekt zdefiniuje model zapewnienia bezpieczeństwa teleinformatycznego w sieciach SG w oparciu o otwarte standardy oraz zdefiniuje metody i protokoły zapewnienia między innymi poufności i integralności danych oraz uwierzytelnienia komponentów w sieciach SG.

6. Projekt będzie pierwszym krokiem na drodze integracji sieci IP i energetycznych, tworząc przestrzeń do rozwoju usług powszechnych Internetu Rzeczy.

7. Projekt będzie spełniał zasadę neutralności technologicznej.

Brak krajowych ram standaryzacyjnych w zakresie komunikacji elektronicznej uniemożliwiło zespołowi technicznemu pracującemu nad specyfikacją zaproponowanie jednoznacznych rozwiązań komunikacyjnych. Specyfikacja w jej dzisiejszym kształcie nie zabezpiecza nas przed możliwością budowy pięciu odrębnych sieci systemów AMI, wzajemnie niekompatybilnych w warstwach komunikacji elektronicznej. Przestrzeń do tej odrębności budują tzw. „żółte pola” i niejednoznaczne wymagania w punktach decydujących o interoperacyjności i wymienności sprzętu w ramach kraju. Projekt ogranicza możliwość konkurencji nowych operatorów, pragnących działać na granicy pomiędzy operatorami zasiedziałymi oraz konkurencję pomiędzy operatorami zasiedziałymi. Specyfikacja nie odpowiada w sposób zadowalający na potrzeby rynku sprzętu powszechnego użytku i potrzebom konsumentów, gdyż nie tworzy specyfikacji pozwalającej na zaoferowanie jednolitej platformy sprzętowej dla klienta końcowego.

Jednocześnie należy podkreślić, że doceniamy dorobek w części metrologicznej liczników i uważamy, że dalsza praca nad specyfikacją powinna ten dorobek uwzględnić. Praca nad specyfikacją powinna być kontynuowana i skoncentrowana na poprawie i uzupełnieniu opisów dotyczących warstw: sieciowej, komunikacyjnej i usługowej. Wyniki pracy zespołu powinny być podstawą do opracowania stosownych rozporządzeń wynikających z ustaw dotyczących efektywności energetycznej, energetyki i odnawialnych źródeł energii. Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronach URE, opublikowany Projekt stanowi porozumienie środowiska energetycznego, więc stanowi istotną wartość i dobry punkt wyjścia do następnego etapu prac.

Powołanie WRE było przemysłową inicjatywą wynikającą z faktu, że brakuje ośrodka decyzyjnego, który organizowałby wdrożenie Smart Grid. Prezes URE wraz z Prezesem PSE powołali do życia WRE, jako grono interesariuszy, którzy byli zainteresowani wdrożeniem Smart Grids, w tym Smart Metering. WRE działały na zasadzie konsensusu. Na tej zasadzie powołano Zespół ds. WST AMI. Jednak WRE już wyczerpały swą formułę działania i przestały funkcjonować w składzie, który pozwalałby na obiektywizację opinii oraz uwzględnienie całości problematyki gospodarczej związanej z budową sieci inteligentnych.

Ze względu na skalę przewidywanych inwestycji i zagrożeń, jakie mogą wyniknąć z braku:

- właściwego cyberbezpieczeństwa sieci inteligentnych,

- kompatybilności i interoperacyjności sieci,

- podstaw do uruchamiania krajowej produkcji sprzętu i oprogramowania dla sieci inteligentnych,

- zgodności z politykami UE w zakresie sieci inteligentnych,

potrzebne jest powołanie rządowego centrum decyzyjnego, np. Pełnomocnika Rządu ds. sieci inteligentnych.

Powyższa ocena roli przemysłu oraz WRE i przedstawione propozycje działań KIGEiT współgrają ze stanowiskiem Rządu dot. sprawozdania Komisji Europejskiej „Analiza porównawcza rozpowszechnienia inteligentnego opomiarowania w UE 27 ze szczególnym uwzględnieniem energii elektrycznej” [1], w którym oceniono jako negatywną praktykę cedowania odpowiedzialności za ich [cech funkcjonalnych projektowanej infrastruktury inteligentnego opomiarowania – AMI] określenie samym inwestorom, ze względu na ryzyko niedostatecznego uwzględnienia najważniejszych cech funkcjonalnych z punktu widzenia interesu konsumentów. Tym samym stanowi to podstawę do wypracowania wymagań funkcjonalnych dla AMI przez szerokie grono interesariuszy, uwzględniając przede wszystkim interesy konsumentów. Grono interesariuszy stanowią operatorzy sieci komunikacji elektronicznej, przemysł elektroniczny i cała branża związana z technikami informacyjnymi, operatorzy infrastruktury technicznej i przemysł zainteresowany budową Internetu Rzeczy.

W związku z tym KIGEiT będzie podejmował działania na rzecz ustanowienia krajowych ram standaryzacyjnych i interoperacyjności dla sieci inteligentnych.

Pilna konieczność podjęcia działań na rzecz ustanowienia krajowych ram standaryzacyjnych i interoperacyjności dla sieci inteligentnych wynika z przyjętego w strategiach i programach operacyjnych ramach czasowych realizacji zadań związanych z celem strategicznym polegającym na cyfryzacji infrastruktury i przemysłu.

KIGEiT kieruje do ministerstw odpowiedzialnych za energetykę, rozwój infrastruktury oraz cyfryzację państwa i gospodarki oraz do regulatorów odpowiedzialnych z funkcjonowanie rynków sieciowych (URE i UKE) wniosek o powołanie Pełnomocnika Rządu, który będzie miał możliwość kierowania pracami Zespołu ds. Smart Grids (SG), czyli międzyresortowego zespołu z zadaniem opracowania krajowych ram standaryzacyjnych dla sieci inteligentnych (Smart Grids) oraz ich warstwy pomiarowej (AMI). Zadaniem Zespołu ds. SG powinno być koordynowanie procesu opracowywania i wdrażania regulacji definiujących krajowe ramy standaryzacyjne dla komunikacji elektronicznej na potrzeby infrastruktury technicznej, w szczególności dla sieci elektroenergetycznych.

Dobrym punktem wyjścia do szybkiego opracowania założeń dla polskich ram standaryzacyjnych może być raport Europejskiej Platformy Technologicznej Smart Grids z kwietnia 2010 r. (w opracowaniu którego uczestniczyły Polskie Sieci Energetyczne S.A.) oraz raportu ESO „Final report of the CEN/CENELEC/ETSI Joint Working Group on Standards for Smart Grids (approved by the CEN/CENELEC/ETSI Joint Presidents Group (JPG) on 4 May 2011, and by the individual ESOs by 2011-06-05)”.

Proponujemy, by Zespół ds. SG skorzystał w pracach legislacyjnych z obszernej bazy wiedzy opracowanej przez europejskiej organizacje standaryzacyjne (ESO), opracowanej na podstawie mandatów:

1. M/490 EN z dnia 1-go marca 2011 r. Smart Grid Mandate, Standardization Mandate to European Standardisation Organisations (ESOs) to support European Smart Grid deployment,

2. M/441 EN z dnia 12 marca 2009 r. Standardisation madate to CEN, CENELEC and ETSI in the field of measuring instruments for the development of an open architecture for utility meters involving communication protocols enabling interoperability,

3. M/468 EN z dnia 4-go czerwca 2010 r. STANDARDISATION MANDATE TO CEN, CENELEC AND ETSI CONCERNING THE CHARGING OF ELECTRIC VEHICLES.

Komisja Europejska opublikowała opisy modeli biznesowych, w oparciu o które będzie budowany jednolity rynek energii (European Commission Smart Grids Task Force EG3 BAU Market Model 15 June 2012). Proces przetwarzania tego modelu do postaci dyrektyw już się rozpoczął i zgodnie z ogłoszoną polityką nowego kierownictwa Komisji Europejskiej, będzie kontynuowany. Zatem specyfikacja AMI powinna odnosić się do postulowanych modeli biznesowych. Jest to model otwarty na innych uczestników rynku, w szczególności na usługi teleinformatyczne i ESCO. Projekt wypracowany przez Zespół WST AMI nie uwzględnił modeli opisanych w dokumentach opracowanych na podstawie mandatów wymienionych powyżej, postulujących stosowanie architektury otwartej systemów sieci inteligentnych i proponuje rozwiązania sprzyjające budowie tych sieci w oparciu architekturę zamkniętą.

W dalszej pracy uważamy za celowe skorzystanie z następujących raportów ESO [2] opracowanych na podstawie mandatu M/490 EN przez CEN-CENELEC-ETSI Smart Grid Coordination Group (w skrócie SG-CG), które odnoszą się bezpośrednio do tematyki Projektu:

1. SGCG/M490/A – Framework Document, November 2012;

2. SGCG/M490/B – Smart Grid Set of Standards, November 2012;

3. SGCG/M490/C – Smart Grid Reference Architecture, November 2012;

4. SGCG/M490/D – Smart Grid Information Security, November 2012;

5. SGCG/M490/E – Sustainable Processes, November 2012.

Propozycja powołania Zespołu ds. SG jest działaniem zgodnym z propozycjami celów wynikających potrzeby cyfryzacji infrastruktury, przemysłu i budowy e-gospodarki. Cele te przedłożyliśmy Radzie ds. Cyfryzacji przy MAiC. Pracę tego Zespołu należy planować jako ciągłą, gdyż prace analogicznych zespołów na poziomie UE będą trwały jeszcze wiele lat. Poniżej przestawiamy listę dokumentów opublikowanych w styczniu 2015 r., a stanowiące kontynuację i/lub aktualizację dokumentów przedstawionych powyżej:

1. SGCG/M490/F – Overview of SG-CG Methodologies, November 2014.

2. SGCG/M490/G – Smart Grid Set of Standards; October 31, 2014

3. SG-CG/M490/H – Smart Grid Information Security, December 2014;

4. SG-CG/M490/I – Smart Grid Interoperability (wraz z narzędziem SGCG_Interoperability_IOPtool.xlsx), October 31, 2014;

5. SG-CG/M490/J – General Market Model Development – The conceptual model and its relation to market models for Smart Grids, November 2014;

6. SG-CG/M490/K – SGAM usage and examples – SGAM User Manual – Applying, testing & refining the Smart Grid Architecture Model (SGAM), November 2014;

7. SG-CG/M490/L – Flexibility Management November 2014.

[1] http://www.mg.gov.pl/files/MG_DE_stan_rzadu_COM_na_KSE.pdf

[2] http://www.european-standardization-organizations.eu/

Zobacz również: http://smart-grids.pl/aktualnosci/1507-ure-nie-chce-komentowa%C4%87-stanowiska-kigeit.html