Stanowisko Fundacjia na rzecz Energetyki Zrównoważonej  w sprawie "Schematu zoptymalizowania mechanizmów wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii lub biogazu rolniczego".

W związku z prezentacją przez Ministra Gospodarki założeń zoptymalizowania mechanizmów wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii lub biogazu rolniczego, Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej przedstawia następujące stanowisko i uwagi do przedstawionych propozycji.

1. FNEZ z dużym niepokojem przyjmuje sposób prowadzenia prac nad tworzeniem warunków prawnych dla dalszego rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce. Prace nad nowym otoczeniem prawnych branży energetycznej, w tym energetyki odnawialnej, prowadzone są przez Rząd od 3 lat. W tym czasie przygotowano i poddano gruntownym konsultacjom branżowym 2 projekty ustawy o odnawialnych źródłach energii. Ostatni projekt ustawy, z października 2012 roku spełniał większość postulatów i oczekiwań branży i wydawał się być gotowym do dalszych prac legislacyjnych w Parlamencie. Niestety, przez kolejny rok Rząd nie przekazał projektu ustawy do Sejmu, pomimo dramatycznie pogarszającej się sytuacji na rynku inwestycyjnym w sektorze OZE, przejawiającej się spadkiem liczby nowych inwestycji, wycofaniem się z rynku inwestorów zagranicznych, wstrzymaniem finansowania inwestycji przez banki.

2. Zaprezentowana w dniu 17 września koncepcja zmian systemu wsparcia energetyki odnawialnej wprowadza rewolucyjne zmiany w dotychczasowym systemie oraz w dotychczas wypracowanych wspólnie z branżą rozwiązaniach nowego systemu. Zaprezentowane kierunki działań są zaledwie zbiorem licznych pomysłów, których uzgodnienie i przerobienie na zapisy prawne pozwalające na wdrożenie ich w życie może potrwać ponad 2 lata. W praktyce oznacza to utrwalenie obecnej sytuacji braku stabilności i przewidywalności na rynku inwestycyjnym w energetyce odnawialnej, a tym samym całkowite jego zablokowanie. Skutkiem takiej sytuacji będzie niewypełnienie przez Polskę celów ilościowych Dyrektywy 2009/28/WE oraz poniesienie ogromnych strat gospodarczych z tytułu:

- zaniechania realizacji inwestycji o miliardowej wartości,

- nie oddania do użytku nowych mocy energetycznych w latach 2015-2017 niezbędnych dla zapewnienia pokrycia zapotrzebowania na energię w KSE,

- kar za nie wdrożenie Dyrektywy,

- utraty wiarygodności Polski jako atrakcyjnego rynku inwestycyjnego.

1. FNEZ nie zgadza się z jedną podstawowych idei, przyświecających tworzeniu nowej propozycji systemowej dla OZE – „kierowania wsparcia w pierwszej kolejności do sprawdzonych i opanowanych technologii, które w polskich warunkach charakteryzują się najniższym kosztem wytwarzania energii elektrycznej.” Zaprezentowane podejście jest niezgodne z podstawowymi założeniami Dyrektywy 2009/28/WE, takimi jak:

- „Głównym celem wyznaczenia obowiązkowych krajowych celów jest zagwarantowanie pewności dla inwestorów i zachęcanie do ciągłego rozwijania technologii, które wytwarzają energię ze wszystkich rodzajów źródeł odnawialnych.”

- „Aby umożliwić osiągnięcie korzyści z postępu technologicznego i ekonomii skali, orientacyjny kurs powinien uwzględniać możliwość szybszego wzrostu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych w przyszłości. Tym sposobem szczególną uwagę można poświęcić sektorom, które niewspółmiernie cierpią z powodu braku postępu technologicznego i ekonomii skali i pozostają słabo rozwinięte, ale które w przyszłości mogą w znaczący sposób przyczynić się do osiągnięcia celów wyznaczonych na rok 2020.”

1. System wsparcia wytwarzania energii z OZE powinien mieć na celu, poza zrównoważonym i rozsądnym z punktu widzenia kosztów osiągnięciem celów ilościowych Dyrektywy 2009/28/WE:

   1. prowadzenie do rozwoju krajowych technologii energetycznych,

   2. budowanie przewagi konkurencyjnej polskiego przemysłu działającego na rzecz rynku OZE,

   3. tworzenie nowych miejsc pracy,

   4. wzrost przychodów jednostek samorządów terytorialnych,

   5. zwiększanie bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Postawienie wyłącznie na najtańszy i najłatwiejszy efekt statystyczny w postaci udziału wymaganej „zielonej energii” w bilansie energetycznym, będzie działaniem na szkodę krajowej gospodarki, poprzez zaniechanie szansy na modernizację i unowocześnienie polskiej energetyki.

1. FNEZ zgadza się z tezą, że obecny system wsparcia OZE jest nieefektywny
   i nadmiernie kosztowny i wymaga pilnych zmian. Fundacja popiera następujące propozycje działań w tym zakresie:

- Znaczące ograniczenie wsparcia dla instalacji spalania wielopaliwowego, poprzez ograniczenie wielkości wytwarzania energii z tych instalacji podlegającej wsparciu do poziomu z lat 2011-2012 i redukcji przysługujących świadectw pochodzenia do 0,5/MWh.

- Ograniczenie wsparcia dla energetyki wodnej do instalacji o mocy łącznej nie przekraczającej 1 MW.

1. Fundacja popiera ogólny, docelowy kierunek zmian systemu wsparcia, polegający na wprowadzeniu systemu aukcji. Uważamy jednak, że wdrożenie tak rewolucyjnego i trudnego organizacyjnie, systemu wymaga bardzo dobrego przygotowania oraz obudowania prawnego i instytucjonalnego. Dzisiejsze instytucje zarządzające i kontrolujące rynek OZE nie są przygotowane do wdrożenia takiego systemu. Prace nad nowym systemem nie mogą więc przebiegać w pośpiechu, co powoduje że jego wdrożenie nie jest możliwe przed rokiem 2017. Jednocześnie, nie można dopuścić do sytuacji w której obecny stan zawieszenia prawnego będzie przez kolejne 2-3 lata paraliżował rozwój energetyki odnawialnej.

2. FNEZ apeluje do Rządu i Parlamentu o jak najszybsze znowelizowanie obecnego systemu wsparcia, mające na celu:

- Wprowadzenie tych rozwiązań z ostatniej propozycji Ministerstwa Gospodarki, które dają największe i najszybsze oszczędności i optymalizacje w obecnym systemie, tak dla istniejących instalacji, jak i dla nowych które zostaną oddane do użytku przed rokiem 2017, a więc:

+ Ograniczenie wsparcia dla instalacji spalania wielopaliwowego, poprzez ograniczenie wielkości wytwarzania energii z tych instalacji podlegającej wsparciu do poziomu z lat 2011-2012 i redukcji przysługujących świadectw pochodzenia do 0,5/MWh.

+ Ograniczenie wsparcia dla energetyki wodnej do instalacji o mocy łącznej nie przekraczającej 1 MW.

+ Wprowadzenie gwarancji wsparcia na okres 15 lat od dnia uruchomienia instalacji

+ Skrócenie ważności świadectw pochodzenia do 2 lat

+ Ograniczenie możliwości wypełnienia obowiązku poprzez uiszczenie opłaty zastępczej w sytuacji, gdy cena świadectw pochodzenia na TGE S.A. będzie niższa niż 75% wartości opłaty zastępczej.

- Pełne wdrożenie Dyrektywy 2009/28/WE m.in. w zakresie gwarancji przyłączenia dla instalacji OZE, co pozwoli na uniknięcie kar za niewdrożenie Dyrektywy,

1. Zmiana obecnego systemu wsparcia powinna zostać dokonana poprzez bezzwłoczną nowelizację ustawy Prawo energetyczne i powinna wejść w życie z dniem 1 stycznia 2014 roku. Jednocześnie Rząd powinien kontynuować prace nad nową ustawą o OZE,
   w ramach której zostanie właściwie przygotowany system oparty na aukcjach. Ustawa o OZE powinna zostać uchwalona do końca 2014 roku z 2 letnim okresem przejściowym, tak aby jej pełne wdrożenie mogło nastąpić w roku 2017.

2. W odniesieniu do propozycji stworzenia systemu aukcyjnego, najważniejszymi postulatami Fundacji są:

- Powiązanie wielkości przyznawanej w ramach aukcji ilości energii objętej stałą ceną z Krajowym Planem Działania, w celu zapewnienia większej przewidywalności i stabilności inwestycyjnej dla poszczególnych technologii.

- Prowadzenia aukcji w „koszykach technologicznych”, w celu wspierania najlepszych, najbardziej efektywnych projektów inwestycyjnych we wszystkich tych technologiach, które zapewniają największy efekt gospodarczy, społeczny i środowiskowy, a więc opartych na krajowym potencjale wytwórczym, zarówno w odniesieniu do źródeł energii jak i to urządzeń.

- Uruchomienie aukcji w ramach „koszyka technologicznego” dla morskich farm wiatrowych w latach 2017-2019, umożliwiających wsparcie budowy od 500 do 1000 MW w morskich farmach wiatrowych w latach 2020-2021.

1. Wskazane oszczędności z tytułu nowego systemu wsparcia wynikają w zdecydowanej przewadze z likwidacji wsparcia dla hydroenergetyki i ograniczenia wsparcia dla współspalania. Aukcje bowiem, bez wątpienia nie obniżą kosztów wsparcia ze średnio 274 zł w roku 2020 do ok. 130 zł za MWh, co wynikałoby z przedstawionych przez Ministerstwo szacunków. W myśl zasady, że 80% projektów ma się mieścić w ustalonych wartościach ceny referencyjnej, nie należy się spodziewać że wśród tak odsianych projektów skłonność do obniżenia wysokości ceny sprzedaży energii będzie większa niż 10%.

2. Wszystkie dotychczasowe analizy potencjału krajowych OZE wskazują, że osiągnięcie celu 19% udziału OZE w bilansie energii elektrycznej wymagać będzie realizacji inwestycji we wszystkich technologiach dostępnych na rynku, a więc biomasie, biogazie, energetyce wiatrowej na lądzie i morzu oraz fotowoltaice, założenie więc że oszczędności systemowe będą wynikać z zastąpienia tańszymi technologiami droższych w wyniku zastosowania aukcji w jednym, koszyku technologicznym, jest założeniem bezpodstawnym, bez groźby nieosiągnięcia założonych celów. Należy więc poważnie rozważyć, czy zaproponowana rewolucja systemu ma faktyczne uzasadnienie, czy nie wystarczyłaby modyfikacja obecnego systemu wsparcia.