Docelowo "Trójpak energetyczny" ma być narzędziem stabilnego i długofalowego wspierania energetyki w Polsce. W skład Trójpaku wejdą trzy ustawy: Prawo energetyczne, Prawo gazowe oraz o odnawialnych źródłach energii. O bezpieczeństwie energetycznym w kontekście przygotowywanej ustawy o OZE oraz o wpływie proponowanych przepisów na rozwój inteligentnych sieci w Polsce rozmawialiśmy z Wiceministrem Gospodarki Tomaszem Tomczykiewiczem.

Izabela Cieniak: Jakie są główne cele nowych ustaw – Prawo energetyczne, Prawo gazowe oraz o odnawialnych źródłach energii?

Tomasz Tomczykiewicz: Chcemy stworzyć stabilne i długofalowe rozwiązania wspierające energetykę. Zebraliśmy je w tzw. "Trójpaku energetycznym", w skład którego wejdzie Prawo gazowe, energetyczne i ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE). Przeanalizowaliśmy już uwagi zgłoszone w trakcie procesu konsultacji międzyresortowych i społecznych. Kończymy prace nad ostatecznym kształtem dokumentów.

W Prawie energetycznym proponujemy np. pomoc dla tzw. odbiorców wrażliwych. Zawarliśmy w nim również propozycje porządkujące działalność w energetyce, takie jak certyfikacja operatora systemu przesyłowego. Proponujemy też przedłużenie wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w kogeneracji oraz możliwość funkcjonowania zamkniętych systemów dystrybucyjnych.

W projekcie ustawy o OZE zapisaliśmy z kolei m.in. niezmienność zasad pomocy dla instalacji ze źródeł odnawialnych przez 15 lat. Zachowamy także dotychczasowy system wsparcia dla już działających urządzeń. Planujemy także wprowadzić system cen gwarantowanych dla wybranych technologii wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła w mikro i małych instalacjach OZE.

Chcemy także zapewnić rozwój rynku gazu ziemnego oraz bezpieczeństwo jego dostaw. Dlatego w projekcie Prawa gazowego umieściliśmy m.in. zasady dotyczące dostaw dla odbiorców chronionych, możliwość wsparcia dla odbiorcy wrażliwego błękitnego paliwa oraz uregulowanie zasad rozbudowy systemu przesyłowego i dystrybucyjnego.

I.C.: A czym jeszcze producentów i odbiorców zaskoczą te ustawy?

T.T.: Przedsiębiorcom proponujemy takie ułatwienia, jak: przedłużenie wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji i skorelowanie go z systemem handlu uprawnieniami do emisji CO₂. Ponadto możliwe będzie funkcjonowanie zamkniętych systemów dystrybucyjnych. Chcemy także wprowadzić obowiązek uzyskania przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego certyfikatu, który potwierdzi spełnianie przez niego kryteriów niezależności (to samo jest w Prawie gazowym). Operator systemu będzie musiał też opracować i zawrzeć z przedsiębiorstwem energetycznym, zajmującym się obrotem energią elektryczną na danym obszarze, tzw. generalną umowę dystrybucji. Nowością jest też utworzenie centralnego zbioru informacji pomiarowych oraz prowadzącego go operatora informacji pomiarowych wraz z systemem taryfowania i kontroli.

W zakresie Prawa gazowego proponujemy np. koncesję na sprzedaż gazu ziemnego, uregulowanie zasad rozwoju systemu przesyłowego i dystrybucyjnego, wprowadzenie metodologii kalkulacji cen gazu ziemnego dla odbiorców przemysłowych oraz system bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego.

I.C.: Czy ustawa Prawo energetyczne zmusi operatorów do testowania inteligentnych sieci (Smart Grids) i montowania inteligentnych liczników?

T.T.: Projekt ustawy Prawo energetyczne przewiduje między innymi konieczność zainstalowania przez operatorów systemu dystrybucyjnego do 2020 roku inteligentnego układu pomiarowego u każdego odbiorcy, któremu świadczy usługę dystrybucji energii elektrycznej oraz u wytwórcy, którego źródła wytwarzania podłączone są do sieci elektroenergetycznej tego operatora o napięciu znamionowym niższym niż 1 kV. Ponadto wprowadza nowy model rynku danych pomiarowych w Polsce. Tak więc przedsiębiorstwa dystrybucyjne będą zobowiązane nie tylko do testowania takich systemów pomiarowych, ale także do ich kompleksowego wprowadzenia do polskiego systemu elektroenergetycznego.

I.C.: Do pierwszego projektu ustawy o odnawialnych źródłach energii wpłynęło wiele uwag. Co poprawiono w nowej wersji ustawy?

T.T.: Uwagi dotyczyły głównie obowiązku zakupu energii ze źródeł odnawialnych oraz okresu i zasad wsparcia dla jej producentów. Znalazły się też wśród nich propozycje stworzenia mechanizmów ochrony inwestorów przed spadkiem wartości świadectw pochodzenia oraz gwarancji utrzymania wsparcia w zakresie OZE dla już funkcjonujących przedsiębiorstw energetycznych. Uwzględniliśmy większość ze zgłoszonych uwag.

I.C.: Czy nowe zapisy są wystarczające, by zmobilizować prosumentów do działania?

T.T.: Głównym celem przygotowania ustawy o odnawialnych źródłach energii jest wyodrębnienie i uporządkowanie mechanizmów wsparcia dla energii z OZE. Działalność w tym zakresie regulowały dotychczas przepisy ustawy Prawo energetyczne. Nasze propozycje będą zróżnicowane w zależności od nośnika energii odnawialnej, zainstalowanej mocy urządzeń generujących energię oraz daty włączenia ich do eksploatacji lub modernizacji.

Chcemy przede wszystkim promować rozwój rozproszonych mocy wykorzystujących lokalne źródła energii, co pozytywnie wpłynie na sytuację finansową odbiorcy końcowego oraz na środowisko naturalne. Nowością są m.in. ułatwienia dla tzw. prosumentów, czyli podmiotów, które wytworzą energię we własnych mikroinstalacjach i zużyją ją na własne potrzeby. Jej nadwyżki będzie można także sprzedawać do sieci.

Taki sposób produkowania energii ma wiele zalet. Przede wszystkim charakteryzuje się krótszym i bezpieczniejszym procesem inwestycyjno-budowlanym. Z kolei łatwość eksploatacji takiego źródła mocy zapewnia ciągłość zasilania energetycznego. Zmniejszają się tym samym straty sieciowe i obciążenie szczytowe, przy jednoczesnym ograniczeniu nakładów na rozbudowę i modernizację sieci przesyłowych.

I.C.: Czy w ocenie Ministerstwa Gospodarki planowany poziom wsparcia dla OZE jest dostateczny?

T.T.: W nowych przepisach zaproponowaliśmy takie rozwiązania, które będą korzystne zarówno dla producentów, jak i odbiorców "zielonej energii". Jednym z istotnych zmian w tym zakresie jest modyfikacja dotychczasowego mechanizmu wsparcia energii z OZE, zawartego w ustawie Prawo energetyczne. Dla każdej z technologii ustaliliśmy inny minimalny i gwarantowany poziom pomocy finansowej, co zapewni bardziej zrównoważony rozwój źródeł opartych o wszystkie technologie OZE. Pozwoli także kierować wsparcie dla tych technologii, które najbardziej go potrzebują.

Zmieni się też metoda wyliczania opłaty zastępczej, która w obecnym systemie jest corocznie waloryzowana i wpływa na nieuzasadnione zwiększanie kosztów całego systemu. Wprowadzenie stałej opłaty zastępczej zwiększy zatem stabilność na rynku kredytowym oraz ułatwi przedsiębiorcom planowanie inwestycji. Drugim ważnym elementem nowego systemu będzie wprowadzenie stałych taryf gwarantowanych – tzw. feed-in. Zapewni to rozwój źródeł o niewielkich mocach, które wykorzystują lokalnie zasoby OZE.

Nasze propozycje przygotowaliśmy na podstawie szerokich konsultacji oraz analiz zarówno branżowych jak i międzynarodowych. Uważam, że zaproponowane rozwiązania zapewnią stabilność warunków inwestowania w źródła odnawialne oraz zabezpieczą poziom wsparcia przed ewentualnymi wzrostami cen energii.

I.C.: Serdecznie dziękujemy za rozmowę.